Hayatta gençlere ve aslında her yaştan genç hissedenlere vermek istediğim bir mesaj var: Cesurca sorgula, merakla araştır ve sabırla birlikte üret. Geçtiğimiz günlerde eşim ve çocuklarımla birlikte izlediğim bir film, bu bakış açısının ne kadar güçlü bir hikayeye dönüşebileceğini bana bir kez daha hatırlattı. Çocuklu ya da çocuksuz, kalıpların dışına çıkma cesaretini arayan herkese gönülden önereceğim bu film: Ejderhanı Nasıl Eğitirsin.
Film bizi, savaşçı ve avcı bir toplum olan Vikinglerin yaşadığı Berk adasına götürüyor. Bu adada yaşamın tek bir kuralı var: Ejderhalar düşmandır ve en iyi Viking, en iyi ejderha avcısıdır. Nesillerdir süregelen bu “tek doğru”, köydeki herkes tarafından sorgusuzca kabul edilmiştir. Öldürmek, onlar için kahramanlıktır.
Ancak her hikayenin bir aykırı karaktere ihtiyacı vardır. İşte bizim kahramanımız, köyün lideri Kayıtsız Zebella’nın oğlu Hıçkıdık.
Alışılmışın Dışındaki Kahraman: Hıçkıdık
Hıçkıdık, en başından beri farklıdır. Babası ve diğer Vikingler gibi kaslı, korkusuz ve savaşçı değildir. Aksine, sakar, beceriksiz ve bir şeyleri sürekli eline yüzüne bulaştıran biri olarak görülür. Toplumunun ondan beklediği hiçbir kalıba uymaz. Bazı insanlar, içinde büyüdüğü ailenin ve toplumun değerlerini kolayca benimser. Bazıları ise, kendi değerleriyle çoğunluğun değerleri çatışsa bile inandığı yolda tek başına yürüme cesaretini gösterir. Hıçkıdık, bize ikinci yolun ne kadar sancılı ama bir o kadar da dönüştürücü olabileceğini gösteriyor.
Onun en belirgin özelliklerinden biri de sürekli bir arayış içinde olması. Babası gibi ne olacağını, nasıl davranacağını en başından bilen, keskin hatlara sahip biri değil. O, hayatı boyunca kim olduğunu ve neye inandığını aramaya devam edenlerden. Hayata tek bir hedef koyup kökten bir inanca sarılmak yerine, sorgulamayı, araştırmayı ve değişimi hayatının merkezine alır. Bu, zor bir yoldur. Her gün yeniden doğmanın verdiği belirsizliği ve çaresizliği de içinde barındırır. Ama bunun tadına bir kez vardığınızda, her gün yeni bir macera yaşamanın ve yeni alanları deneyimlemenin heyecanı paha biçilmez olur. Hıçkıdık, bana bu arayış ruhunu yeniden hatırlattı.
Sorgula: “Ya Bize Anlatılanlar Doğru Değilse?”
Her şey, Hıçkıdık’ın en tehlikeli ejderha olan Gecenin Öfkesi’ni yaralayıp onu öldürme fırsatı bulduğu anla başlar. Toplumunun ona öğrettiği tek bir şey vardır: Öldür! Ama Hıçkıdık, o savunmasız ejderhanın gözlerine baktığında bir katil değil, kendisi gibi korkmuş bir canlı görür. İşte o an, ilk ve en önemli adımı atar: Sorgular. Yüzyıllardır süregelen bu nefret neden? Gerçekten düşman mıyız? Çoğunluğun öğrettiklerinin her zaman doğru olmayabileceği gerçeğiyle o an yüzleşir.
Araştır: Korkunun Yerine Merakı Koymak
Hıçkıdık, öldürmek yerine anlamayı seçer. Korku yerine merakı koyar. Yaraladığı ejderha “Dişsiz”i gizlice takip etmeye, onun davranışlarını gözlemlemeye, ne yediğini, neden korktuğunu ve nasıl iletişim kurduğunu anlamaya çalışır. Bu süreç, pasif bir izleme değil, aktif bir araştırmadır. Kendi demircilik yeteneklerini bir silah yapmak için değil, Dişsiz’in uçmasını sağlayacak bir protez kuyruk inşa etmek için kullanır. Bilgiyi yok etmek için değil, yaşatmak ve anlamak için bir araç haline getirir.
Birlikte Üret: İki Eksik Parçanın Bir Bütünü Oluşturması
Ve işte filmin ve benim mesajımın en can alıcı noktası: birlikte üretmek. Hıçkıdık tek başına Dişsiz’i uçuramaz, Dişsiz de kuyruğundaki protez olmadan tek başına uçamaz. Birlikte uçabilmeleri için birbirlerine güvenmek, uyum içinde hareket etmek ve ortak bir hedef için çabalamak zorundadırlar. Bir Viking çocuğu ile bir ejderhanın gökyüzünde süzülmesi, sadece bir dostluğun değil, aynı zamanda iki farklı dünyanın bir araya gelerek imkansızı başarmasının, yani birlikte üretmenin en saf halidir. Bu ortaklık, bireysel zaafları kolektif bir güce dönüştürür.
Yeni Bir Paradigma İnşa Etmek
Sonunda Hıçkıdık, sadece bir ejderhayı eğitmedi; tüm toplumunun ejderhalara bakış açısını, yani köklü bir paradigmayı değiştirdi. İçine sinmeyeni olduğu gibi devam ettirmek yerine, başarısı garanti olmasa bile yeni bir yol aramanın, bu arayışı cesurca sürdürmenin ve keşfettiklerini başkalarıyla paylaşmanın ne kadar kıymetli olduğunu gösterdi.
Bu filmde ben hem sorgulamanın gücünü, hem araştırmanın getirdiği aydınlanmayı, hem de takım olarak hareket edip birlikte üretmenin dönüştürücü etkisini gördüm. Eğer gençlere bir miras bırakacaksak, bu, onlara hazır cevaplar vermek yerine, doğru soruları sorma cesaretini, cevapları bulmak için merakla araştırma tutkusunu ve bulduklarıyla daha iyi bir dünyayı birlikte inşa etme sabrını aşılamak olmalıdır. Tıpkı Hıçkıdık gibi.
Özgür Yaşar Akyar; bilgisayar mühendisi, araştırmacı, eğitimci ve bir doğa savunucusu olarak bireysel yaşam kalitesini artırma konusunda tutkuludur. Akademik çalışmaları; eğitim teknolojileri, beden eğitimi ve spor, öğretmen eğitimi, kapsayıcı eğitim ve akıllı öğrenme için blokzincir konularını kapsamaktadır.